Voorbeelden van laag-contextueel denken
Algemeen
Laag-complex denken ≠ dom.
Er zijn heel wat mensen die laag-complex denken en toch succesvol zijn in het leven. Bekende voorbeelden zijn o.a. Donald Trump, Mark Zuckerberg en Elon Musk. Ze zijn sterk in eerstegraads denken en kunnen daardoor snel conclusies maken.
Dat heeft voordelen (doelgerichtheid, overtuigingskracht, eenvoud), maar vaak ook een keerzijde op langere termijn of voor de omgeving.
Positieve gevolgen
- heel doelgericht werken
- minder geremd door sociale gevoeligheden
- fenomenaal geheugen, wat overtuigend kan zijn bij bv. een raad van bestuur
- ééndimensionaal, concreet denken dat voor iedereen makkelijk te volgen is
- minder onzekerheid, omdat context of interpretatie door anderen niet wordt meegewogen
Beroepsgroepen
Sommige domeinen of beroepen zijn interessant voor laag-complexe denkers:
- bedrijfsleiders – resultaatgericht, weinig rekening houden met anderen
- kunstenaars – originele eigen ideeën, doelgericht
- advocaten – jagen op details, ongevoelig voor gevoeligheden van de tegenpartij
- leraars – zwart/wit-wereld, in de klas is het gepermitteerd dat ze “altijd” gelijk hebben
- uitvinders – origineel, doelgericht, weinig rekening houden met anderen
- politiekers – doelgericht, groot ego gepermitteerd, denken vaak ééndimensioneel
- priesters en predikers – zwart/wit waarheid (bijbel), blind gewaardeerd zelfs bij fouten, grote projecten mogelijk
- (solo) competitiesporters – doelgericht, lichaamssignalen minder sterk opmerken
- radiologen – detailgericht, maar minder menselijk contact nodig
Egocentrisch denken
Zie egocentrisch denken. Kort samengevat: ≠ egoïsme, maar kan er wel toe leiden. Kenmerken:
- moeite met langetermijngevolgen van acties
- moeite met gevoeligheden van anderen
- vertrekpunt = eigen conclusies (eerstegraads denken)
Casus
Een vrouw denkt dat haar man het leuk zal vinden als ze met de kinderen onverwacht langs zijn werk komt. Ze houdt er geen rekening mee dat de kinderen (met autisme) een uur in de spits in de auto moeten zitten en volledig overprikkeld aankomen. Het resultaat: kinderen en moeder overprikkeld, man moet werk stoppen om situatie te redden. De intentie was goed, het effect niet.
Casus
Je verheft je stem om aandacht te krijgen of je gelijk door te duwen. Je beseft niet dat dit onaangenaam is voor de ander en dat je belangrijke informatie mist. Op lange termijn leidt dit tot schreeuwgesprekken of tot vermijden van gesprekken.
Casus
Een gesprek onderbreken om zelf een idee meteen te delen. Dit negeert de gevoeligheden van de ander en kan irritatie of afhaken veroorzaken.
Transactioneel handelen
Zie transactioneel handelen. Bij laag-complex denken zie je vaak transactioneel handelen: "ik doe X, zodat jij Y doet". De nuance of onderliggende wederkerigheid verdwijnt ten voordele van directe uitwisseling.
Casus
Een laag-contextuele persoon geeft kritiek. Later doet de ander iets onverwachts (bv. afwasmachine niet leeggeruimd). De eerste denkt: "dat is een reactie op mijn kritiek". Er wordt geen rekening gehouden met context zoals vergeten of afgeleid zijn.
Casus
Een partner verwijt je ontrouw omdat hij/zij transactioneel redeneert: "jij doet iets → dat betekent X, want zo werkt dat bij mij".
Casus
Een vrouw zet de fietsbanden van haar man plat, zodat hij de auto moet nemen. Zo neemt hij hun zoon mee en hoeft zij hem niet naar school te brengen.